De betoverende dans van een vogelzwerm, soms wel honderden, duizenden vogels tegelijk, wordt al decennia gezien als een groot mysterie. De zwerm lijkt zich als een lichaam te bewegen, met een brein. Hoe doen ze dat? Is er een leider? Hoe kan een grote groep domme dieren als collectief zo slim zijn? Door nieuwe technologieën lukt het wetenschappers steeds beter om het geheim van de zwerm te ontrafelen.
Op het Max Planck Instituut in Konstanz, Duitsland heeft bioloog Iain Couzin een speeltuin voor biologen gecreëerd. Cameraatjes volgen groepen vissen, sprinkhanen balanceren op een bal in een virtual reality bak met nepgras en vogels vliegen rond met kleine rugzakjes waarmee al hun gesprekken worden afgeluisterd. Couzin ziet verrassende overeenkomsten: ‘We beginnen net te ontdekken hoe alles met elkaar in verband staat, we zien nog maar het topje van de ijsberg.’
Ondertussen probeert een groep Hongaarse robotici met drones een zwerm na te bootsen. Al jaren sleutelen ze aan een soort vogelbrein voor hun drones, waardoor deze volledig zelfstandig als zwerm kunnen vliegen. Het Hongaarse leger houdt hun vorderingen nauwkeurig in de gaten. In de VS past software-ontwikkelaar Louis Rosenberg de zwermintelligentie van honingbijen toe in de maatschappij. ‘Als vogels, bijen en vissen samen zoveel slimmer zijn, waarom wij mensen dan niet? We kunnen mensen verbinden en een groot superbrein vormen.’
De Kennis van nu over Het geheim van de zwerm, woensdag 5 aug, 22.05u NPO2. Regie: Susanne Linssen, productie: Mariella Hup, camera: Chris Blokhuis, geluid: Ivo Voragen, redactie: Susanne Linssen en Edda Heinsman.